Hypotheken zijn wel de meest bekende vorm van leningen. Het is in verschillende opzichten een speciaal soort lening.
Een hypotheek is het bedrag dat u leent voor de aankoop van een onroerend goed (meestal een woonhuis), met dat onroerend goed als onderpand. U leent het geld (al dan niet via een tussenpersoon, hypotheekbemiddelaar, etc.) van een bank. Met dat geld koopt u het huis, dat daarmee uw eigendom wordt. Tegelijk is het huis onderpand: als u rente en aflossing niet betaalt kan de bank het huis verkopen om zo zijn geld terug te krijgen.
Voordat de bank een hypotheek verstrekt, wordt gekeken naar twee zaken: uw inkomen (”kunt u rente en aflossing betalen”) en de waarde van het huis (”brengt het in geval van nood genoeg op”). De bank heeft op die manier meer zekerheid, de rente kan dus redelijk laag zijn vergeleken met bijvoorbeeld een persoonlijke lening.
Daarnaast is de rente van een hypotheek (niet de aflossing!) aftrekbaar voor de belasting. Dat bespaart u veel geld: tussen de 32 en de 52% van de rentekosten (afhankelijk van uw inkomen; hoe hoger het inkomen, hoe meer voordeel).
Soms is er een flink verschil ontstaan tussen de werkelijke waarde van een woning en de resterende hypotheekschuld (er is dan overwaarde). U kunt dan uw hypotheek verhogen en zo aan extra geld komen. U moet dan per maand wel meer gaan afbetalen. Doet u dat wel met zorg: de wijziging van de hypotheek brengt (flinke) kosten met zich mee. De rente op die extra hypotheek is alleen als hypotheekrente aftrekbaar van de belasting als u het geld gebruikt voor het onderhoud van uw eigen (eerste) woning.
Gebruikt u het geld voor de aanschaf van een auto of boot, dan is de rente niet aftrekbaar.